Tác giả: By Adolfo Arranz, Arathy J Aluckal, Han Huang và Vijdan Mohammad Kawoosa
Dương Lệ Chi, biên dịch
22-5-2026
Chưa đầy một tuần sau chuyến thăm Bắc Kinh lần thứ hai của Trump, Putin cũng đã thực hiện một chuyến đi tới thành phố này của Trung Quốc. Sau đây là những điều mà chuyến đi này có thể nói lên về mối quan hệ giữa Nga và Trung Quốc, cũng như sự khác biệt so với chuyến thăm của ông Trump.
***
Chỉ trong vòng một tuần sau khi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đón tiếp Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump trong chuyến thăm cấp nhà nước, ông Tập lại chào đón Tổng thống Nga Vladimir Putin theo một nghi thức tương tự – chỉ với một vài khác biệt nhỏ nhưng có những sự khác biệt quá rõ.
Tuy nhiên, Điện Kremlin cho rằng, điều quan trọng là phải xem nội dung thực chất của hai chuyến thăm, thay vì chỉ chú trọng vào các khía cạnh nghi thức, đồng thời nói thêm rằng, không phải mọi thứ đều được phơi bày trên bề mặt.
Những điểm khác biệt trong nghi thức đón tiếp tại sân bay
Nghi thức đón tiếp và tiễn đưa tại sân bay chỉ là một trong nhiều tín hiệu nằm trong “kịch bản ngoại giao” của Trung Quốc; quốc yến là một tín hiệu khác. Một lời giải thích đơn giản cho những khác biệt này là vì mức độ quan trọng và tính cấp thiết trong chuyến thăm của Trump cao hơn, bởi lẽ ông không đến thăm Bắc Kinh thường xuyên hơn so với Putin.
Ông Putin được Ngoại trưởng Vương Nghị đón tiếp tại sân bay, đúng theo nghi thức ngoại giao tiêu chuẩn. Ông Vương là Ủy viên Bộ Chính trị và là một trong những nhà ngoại giao hàng đầu của Trung Quốc nhờ vào vai trò kép của mình: Vừa là Ngoại trưởng, vừa là Chủ nhiệm Văn phòng Ủy ban Công tác Ngoại sự Trung ương Đảng.
Ngược lại, Trump được Phó Chủ tịch Trung Quốc Hàn Chính đón tiếp. Về mặt cấp bậc nhà nước, ông Hàn có vị thế cao hơn ở cấp quốc gia, mặc dù ông không còn là Ủy viên Bộ Chính trị từ năm 2022.
Cùng một chủ nhà nhưng hai kịch bản khác biệt: Sự khác nhau trong chương trình nghị sự
Lễ đón chính thức
Putin và Tập đã bắt tay nhau trong khoảng tám giây. Khi Tập gặp Trump tuần trước, cái bắt tay giữa hai người kéo dài hơn 10 giây; trong đó, Trump đã nghiêng người tới và vỗ nhẹ vào cánh tay Tập – một cử chỉ có vẻ rất thân mật.
Cả hai nhà lãnh đạo đều được đón tiếp theo nghi thức tương tự nhau, với đội danh dự và nghi thức bắn đại bác chào mừng tại Đại lễ đường Nhân dân.
Các cuộc hội đàm
Trump rời Trung Quốc hôm thứ Sáu mà không đạt được bất kỳ đột phá quan trọng nào về thương mại, cũng như không nhận được sự hỗ trợ thật sự nào từ Bắc Kinh nhằm chấm dứt cuộc chiến với Iran – bất chấp việc ông ta đã dành trọn hai ngày để hết lời ca ngợi chủ nhà. Đã không có tuyên bố chung nào được đưa ra giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ. Sau đó, cả hai bên đều công bố các thông cáo riêng về những thỏa thuận đã đạt được; các thỏa thuận này chỉ gồm một vài hạng mục, chẳng hạn như việc bán máy bay Boeing, dỡ bỏ các hạn chế đối với hàng nông sản xuất khẩu, và kế hoạch cắt giảm thuế trong tương lai.
Sau cuộc hội đàm giữa Putin và ông Tập, một tuyên bố chung dài tới 9.935 từ – đề cập đến nhiều vấn đề, từ an ninh hạt nhân, vấn đề Đài Loan, cho đến cả loài hổ Amur, gấu trúc lớn và voọc mũi hếch vàng – đã được ký kết cùng với một tuyên bố chung ngắn gọn hơn. Thêm 20 văn kiện khác, bao trùm nhiều lĩnh vực, từ các quy chuẩn vệ sinh và tin tức nhà nước cho đến năng lượng hạt nhân đã được ký kết; tuy nhiên, chưa có thỏa thuận lớn nào được công bố.
Các phái đoàn khác nhau, những ưu tiên khác nhau
Thành phần của các phái đoàn có sự khác biệt rõ rệt. Phái đoàn Mỹ có ít quan chức chính phủ cấp cao hơn, với sự tham dự của chỉ ba người: Ngoại trưởng Marco Rubio, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth. Trọng tâm của phái đoàn này đã chuyển sang 18 lãnh đạo doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực công nghệ, tài chính, hàng không, hàng tiêu dùng và sản xuất.
Về phía Nga, năm trong số 10 Phó Thủ tướng đã tham dự cùng với tám Bộ trưởng nội các, với trọng tâm thảo luận xoay quanh dầu mỏ, năng lượng và ngân hàng. Nga cũng tổ chức hai cuộc gặp song phương riêng biệt: Một phiên đàm phán hẹp với số lượng quan chức hạn chế, và sau đó là một phiên thảo luận mở rộng.
Các sự kiện văn hóa khác
Một điểm quan trọng khác trong chuyến thăm của Putin là chuyến tham quan triển lãm ảnh ngoài trời do hai hãng thông tấn TASS (Nga) và Tân Hoa Xã (Trung Quốc) đồng tổ chức. Tại triển lãm mang tựa đề “Tình hữu nghị không thể phá vỡ của các quốc gia vĩ đại – Quan hệ đối tác chiến lược của các cường quốc“, hai nhà lãnh đạo đã cùng chiêm ngưỡng những bức ảnh được tuyển chọn kỹ lưỡng, ghi lại hình ảnh các cuộc gặp gỡ trước đây giữa hai người. Tình hữu nghị này càng được nhấn mạnh thêm qua câu nói đầy chất thơ mà Putin dành cho Tập: “Một ngày không gặp, dài như ba mùa thu” (Nhất nhật bất kiến, như tam thu hề).
“Một ngày xa cách tựa ba mùa thu” – Vladimir Putin
Lần đầu tiên, Tập đã dẫn Trump đến thăm Thiên Đàn – một biểu tượng văn hóa giàu giá trị của Trung Quốc, nơi các vị hoàng đế Trung Hoa xưa kia thường đến cầu nguyện cho mùa màng bội thu. Lars Ulrik Thom, một nhà sử học đang làm việc tại Bắc Kinh, nhận định rằng, đây là “phông nền hoàn hảo để phô diễn chiều sâu, bề dày lịch sử cũng như sự tinh tế và đồ sộ của nền văn hóa Trung Hoa“.
Các bữa tiệc chiều đãi
Các món ngon trong bữa tiệc chiêu đãi ông Putin gồm súp tôm, thịt bò sốt đậu và vịt quay Bắc Kinh – một món ăn trứ danh của thủ đô Trung Quốc, cũng chính là món đã được phục vụ ông Trump trong chuyến thăm cấp nhà nước hồi tuần trước. Bữa tiệc cấp nhà nước dành cho Trump và phái đoàn của ông đã được phát sóng trên truyền hình, trong khi bữa tiệc dành cho ông Putin thì không.
Theo hãng thông tấn nhà nước Nga TASS, dàn nhạc quân đội thuộc Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc đã trình diễn nhiều bản nhạc khác nhau của cả Trung Quốc và Nga trong suốt bữa tiệc. Trong số đó, có một giai điệu kinh điển thuộc truyền thống Kinh kịch, và điệu múa “Những chú thiên nga nhỏ” trích từ vở ballet “Hồ thiên nga” của nhà soạn nhạc Tchaikovsky.
Các cuộc gặp riêng
Putin đã được đưa đi ngay tới một cuộc gặp mặt trễ vào buổi tối bên tách trà, do chuyến thăm của ông bị rút ngắn xuống chỉ còn vỏn vẹn một ngày. Ngược lại, ông Trump lại được đưa tới khu vườn bí mật ở Trung Nam Hải trong một chuyến thăm hiếm hoi, nơi ông dành lời nhận xét về những cây cổ thụ có tuổi đời lên tới 1.000 năm.
Lễ tiễn đưa
Putin được Phó Thủ tướng Trương Quốc Thanh – một Ủy viên Bộ Chính trị Đảng Cộng sản, cơ quan ra quyết định quyền lực thứ hai ở Trung Quốc – ra tiễn tại sân bay Bắc Kinh. Đại sứ Trung Quốc ở Nga là Trương Hán Huy và Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao Lưu Bân cũng có mặt tại buổi lễ.
Khi ông Trump ra về, Ngoại trưởng Vương Nghị, Thứ trưởng Ngoại giao thường trực Mã Triều Húc và Đại sứ tại Mỹ Tạ Phong đã tham dự lễ tiễn. Giống như ông Trương, ông Vương cũng là Ủy viên Bộ Chính trị, giữ hàm cấp phó quốc gia.
Mối quan hệ lâu dài giữa Putin và Tập
Putin và Tập thường xuyên thăm viếng lẫn nhau kể từ chuyến đi đầu tiên của Tập tới Nga, chỉ vài ngày sau khi ông nhậm chức Chủ tịch Trung Quốc hồi năm 2013. Kể từ đó, Tập đã tới thăm Nga ít nhất 10 lần, gồm cả các chuyến thăm cấp nhà nước và tham dự các sự kiện quốc tế. Putin đã tới thăm Trung Quốc 14 lần kể từ năm 2014, với tần suất ít nhất một lần mỗi năm, ngoại trừ hai năm 2020 và 2021, do đại dịch COVID-19.
Ngược lại, Trump chỉ tới thăm Trung Quốc hai lần trong nhiệm kỳ tổng thống của mình. Tập đã tới Hoa Kỳ năm lần trên cương vị Chủ tịch, trong đó có một lần diễn ra trong nhiệm kỳ đầu tiên của Trump. Cựu Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden đã không tới thăm Trung Quốc trong nhiệm kỳ của mình.
Putin và Tập cũng đã tổ chức nhiều cuộc gặp gỡ bên ngoài lãnh thổ quốc gia của họ. Hai nhà lãnh đạo đã gặp mặt trực tiếp hơn 40 lần kể từ năm 2013, gồm 15 cuộc gặp diễn ra tại các nước khác, thường là bên lề các diễn đàn quốc tế. Trong cùng khoảng thời gian này, họ cũng đã thực hiện ít nhất 18 cuộc điện đàm và 5 cuộc họp trực tuyến qua video.